Cmentarz w SZCZUCZYNIE

 

SZCZUCZYN (rejon Szczuczyn – siedziba władz rejonu, obwód Grodno, do 1939 r. siedziba pow. Szczuczyn, woj. białostockie)

Na cmentarzu parafialnym zbiorowa mogiła, w której spoczywa ponad 20 żołnierzy VII batalionu 77 pp AK poległych w akcji 29 kwietnia 1944 r. na niemiecką załogę Szczuczyna. Poległo wówczas 25 partyzantów, zaś spośród 18 wziętych do niewoli kilku rozstrzelano w Lidzie, a pozostałych powieszono w Mińsku Białoruskim. Wśród poległych na polu walki i pochowanych w Szczuczynie, oraz straconych w Lidzie i Mińsku byli:

Józef Antonowicz „Unkas”, Alfred Arabkowicz „Strzygoń”, Józef Bartoszewicz, Antoni Błowacki „Bryła”, Tadeusz Bobowicz „Mateusz”, Henryk Cholewa, kpr. Mieczysław Dobryłko „Żbik”, Leonard Gil „Dżuma”, st. sierż. Franciszek Gołąbek „Gryf”, Władysław Grobicki „Longin”, Józef Gwozdowski „Goździk”, Witold Jarmuła „Orzeł” (1 batalion 26 Pułku Ułanów AK), Jan Klimowicz, Czesław Klukiewicz „Dryl”, Jan Komar, Jerzy Krydel, Jan Macewicz, Józef Makarewicz „Sokół”, Józef Makiej „Madej”, Stanisław Marcinkiewicz, Jan Markiewicz „Lisek”, Lucjan Markiewicz, Tadeusz Matejko „Komar”, Henryk Miśkiewicz „Sokół”, Edward Miśkiewicz, Wiktor Ostrowski, Teodor Sławiński, Henryk Szewczuk „Siekiera”, Marian Szyl „Bocian” (1 batalion 26 Pułku Ułanów AK), Józef Świacki, Tołłoczko, Stanisław Wojciechowski, Henryk Zalewski „Jurand”, Jerzy Zalewski „Lubicz” (1 batalion 26 Pułku Ułanów AK), Marian Zawadzki „Kogut”, Zbigniew Zawadzki „Rysiek” i 4 NN. Witold Paprocki został ekshumowany przez rodzinę i pochowany na cmentarzu w Różance.

Mieszkańcy Szczuczyna dbali o mogiłę w minionym półwieczu i nie pozwolili, by zaginęła o niej pamięć. W obecnym kształcie została urządzona w 1994 r. Na ziemnej mogile otoczonej ogrodzeniem wzniesiony został pomnik – betonowy obelisk z krzyżem i metalową tablicą memoratywną. Widnieją na niej znaki Orła Wojska Polskiego i Polski Walczącej oraz napis:

ŻOŁNIERZOM ARMII KRAJOWEJ

POLEGŁYM ZA WOLNOŚĆ ZIEMI SZCZUCZYŃSKIEJ W DNIU 29 KWIETNIA 1944 R.

TOWARZYSZE BRONI

Wokół mogiły z obu stron po 5 symbolicznych, kamiennych krzyży pamiątkowych.

Na cmentarzu znajduje się także indywidualny grób żołnierza AK – Franciszka Ruścia ps. „Korzeń”, który zginął w dniu 02.02.1944 r.

W kościele dwie tablice pamiątkowe, poświęcone walce o niepodległość. Pierwsza, odsłonięta w 1992 r., poświęcona jest pamięci żołnierzy Obwodu AK Szczuczyn – krypt. „Łąka” i VII batalionu 77 pp AK. Obok znaku Polski Walczącej i Orła Wojska Polskiego napis: PAMIĘCI ŻOŁNIERZY/ ARMII KRAJOWEJ/ OBWODU SZCZUCZYN „ŁĄKA”/ POLEGŁYCH ZA OJCZYZNĘ/ W LATACH 1941 – 1944/ TOWARZYSZE BRONI/.